Το θέμα της επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο, έθεσε ο νομικός Σίμος Αγγελίδης  μιλώντας στην εκπομπή Πρωτοσέλιδο.

Όπως υποστήριξε, το νομικό καθεστώς των Βάσεων δεν συνιστά πραγματική κυριαρχία, αλλά μια «sui generis αποικιοκρατικού τύπου κατάσταση», η οποία, κατά την άποψή του, μπορεί να αμφισβητηθεί τόσο πολιτικά όσο και νομικά.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που γινόμαστε στόχος»

Απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσο οι Βρετανικές Βάσεις συνιστούν πηγή κινδύνου, ο κ. Αγγελίδης σημείωσε ότι «σαφώς δεν είναι η πρώτη φορά» που η Κυπριακή Δημοκρατία καθίσταται στόχος λόγω επιχειρήσεων που εκκινούν από τις Βάσεις, συχνά, όπως είπε, χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Κατά τον ίδιο, το βασικό ζήτημα που πρέπει να τεθεί είναι ότι, παρότι χαρακτηρίζονται «κυρίαρχες», το νομικό τους καθεστώς «σε καμία περίπτωση δεν είναι κυρίαρχο».

Η αποαποικιοποίηση που «ουδέποτε ολοκληρώθηκε»

Ο νομικός αναφέρθηκε στο ιστορικό πλαίσιο της ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, επισημαίνοντας ότι με τον βρετανικό νόμο Cyprus Act 1960 παραχωρήθηκαν όλα τα εδάφη στη νεοσύστατη Δημοκρατία, πλην των περιοχών που συμφωνήθηκε να παραμείνουν υπό βρετανικό έλεγχο.

«Σε σχέση με εκείνα τα εδάφη ουδέποτε τελείωσε η αποαποικιοποίηση», υποστήριξε, προσθέτοντας ότι η κατάσταση αυτή έχει χαρακτηριστικά αποικιακού καταλοίπου. Επικαλέστηκε μάλιστα απόφαση του Supreme Court of the United Kingdom το 2018, η οποία –όπως ανέφερε– αναγνωρίζει τη sui generis φύση των Βάσεων.

Η ΕΟΚ, το Πρωτόκολλο 3 και το «χαμένο leverage» του Brexit

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το 1973, όταν αποφασίστηκε οι Βάσεις να μην ενταχθούν στο κοινοτικό κεκτημένο. Η ρύθμιση αυτή επιβεβαιώθηκε, όπως είπε, με το Πρωτόκολλο 3 της Συνθήκης Προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ.

Ο Αγγελίδης χαρακτήρισε το Brexit «χαμένη ιστορική ευκαιρία» για ουσιαστική επαναδιαπραγμάτευση, υποστηρίζοντας ότι τότε η Λευκωσία διέθετε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διμερές επίπεδο.

Αναφέρθηκε επίσης στη συμφωνία του 2014 μεταξύ του τότε ΥΠΕΞ Ιωάννη Κασουλίδη και του Βρετανού ομολόγου του, σημειώνοντας ότι, ενώ παρείχε ορισμένες δυνατότητες αξιοποίησης, ταυτόχρονα επαναεπιβεβαίωσε σε διμερές επίπεδο το καθεστώς των Βάσεων.

Το παράδειγμα του Μαυρικίου

Ως νομικό προηγούμενο, ο Αγγελίδης παρέπεμψε στην υπόθεση του Μαυρίκιος ενώπιον του Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για το αρχιπέλαγος Τσάγκος. Το Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η αποαποικιοποίηση δεν είχε ολοκληρωθεί νόμιμα, καλώντας το Ηνωμένο Βασίλειο να τερματίσει τη διοίκηση της περιοχής.

«Υπάρχει νομική βάση για να αμφισβητηθεί εφ’ όλης της ύλης το καθεστώς», ανέφερε, τονίζοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα μπορούσε, εφόσον το αποφασίσει πολιτικά, να κινηθεί σε διεθνές επίπεδο.

Υπάρχει πολιτική βούληση;

Στο ερώτημα αν υπάρχει πολιτική διάθεση για άνοιγμα του ζητήματος, ο νομικός αναγνώρισε ότι το πρώτο βήμα είναι η ίδια η Λευκωσία να αποφασίσει ότι επιθυμεί επαναδιαπραγμάτευση.

Αναφέρθηκε στα επιχειρήματα που διατυπώνονται κατά μιας τέτοιας κίνησης, όπως ο φόβος ανοίγματος δεύτερου μετώπου με το Λονδίνο ενόσω παραμένει άλυτο το Κυπριακό. Ο ίδιος χαρακτήρισε νομικά αβάσιμες τις ανησυχίες περί αμφισβήτησης της κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι αυτή έχει κατοχυρωθεί μέσω ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και της ιδιότητας μέλους της ΕΕ.

Δεν έχουν δικαίωμα σε ΑΟΖ

Κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ζήτημα θαλάσσιων δικαιωμάτων. «Δεν υπάρχει δικαίωμα σε ΑΟΖ», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι οι Βάσεις δεν διαθέτουν τα χαρακτηριστικά κυρίαρχου κράτους, καθώς οι εξουσίες τους είναι αυστηρά περιορισμένες και καθορίζονται από συγκεκριμένα παραρτήματα της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης.

Υπενθύμισε ότι στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάν είχε τεθεί, για πρώτη φορά, θέμα διεκδίκησης θαλάσσιων δικαιωμάτων, κάτι που, κατά την εκτίμησή το συνδεόταν με τις προοπτικές εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην περιοχή.

«Πολιτική απόφαση και σταδιακές κινήσεις»

Σε ερώτηση για το τι θα σήμαινε ενδεχόμενη επιστροφή των Βάσεων, ο Αγγελίδης ανέφερε ότι η περιοχή θα τελούσε υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας, με ειδικές ρυθμίσεις όπου υφίσταται η Πράσινη Γραμμή και παρουσία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.

Ξεκαθάρισε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ήταν άμεση, αλλά θα απαιτούσε διαβαθμισμένες και χρονικά προσδιορισμένες κινήσεις. Σε περίπτωση αδιεξόδου, σημείωσε, η Κυπριακή Δημοκρατία θα μπορούσε να προσφύγει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για παραπομπή του ζητήματος στη Χάγη, κατά το πρότυπο του Μαυρικίου.

Κλείνοντας, διαφοροποίησε το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων από περιπτώσεις όπως η παραχώρηση της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου», τονίζοντας ότι άλλο είναι η κυρίαρχη απόφαση ενός κράτους να παραχωρήσει διευκολύνσεις και άλλο η ύπαρξη περιοχών που –όπως είπε– λειτουργούν χωρίς επαρκή έλεγχο και χωρίς αντάλλαγμα.