Τι θα λέγατε αν σας έλεγα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφεραν στην Ελλάδα ένα από τα πιο διάσημα και δοκιμασμένα Τεθωρακισμένα Οχήματα Μάχης στον κόσμο... εντελώς δωρεάν; Και όμως, αυτό ακριβώς συνέβη με τα αμερικανικά Bradley. Μια είδηση που αρχικά παρουσιάστηκε ως μια τεράστια επιτυχία για τον Ελληνικό Στρατό κατέληξε λίγους μήνες αργότερα σε οριστική απόρριψη από την Αθήνα.

Γιατί όμως η Ελλάδα είπε όχι σε ένα όχημα που έχει γράψει ιστορία στους πολέμους του Ιράκ, της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής; Ήταν μια λανθασμένη απόφαση ή μήπως τελικά οι αριθμοί απέδειξαν ότι το δήθεν «δωρεάν» δεν ήταν καθόλου δωρεάν;

Γιατί φοβούνται οι ΗΠΑ να εισβάλουν στο Ιράν

Η Προσφορά που Έμοιαζε με Ευκαιρία

Η ιστορία ξεκινά ουσιαστικά το 2023, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ενέκριναν την παραχώρηση Bradley στην Ελλάδα μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles, γνωστού και ως EDA. Πρόκειται για το πρόγραμμα με το οποίο οι ΗΠΑ παραχωρούν πλεονάζον στρατιωτικό υλικό σε συμμαχικές χώρες. Το υλικό μπορεί να δίνεται δωρεάν ή με πολύ μικρό αντίτιμο, όμως υπάρχει μία σημαντική λεπτομέρεια. Η χώρα που το παραλαμβάνει αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κόστος μεταφοράς, επισκευής, ανακατασκευής, εκσυγχρονισμού και ένταξης σε υπηρεσία.

Στην ελληνική περίπτωση, η αρχική πρόταση αφορούσε 62 Bradley M2A2 ODS-SA χωρίς κόστος αγοράς, ενώ υπήρχε και δυνατότητα απόκτησης ακόμη 102 οχημάτων με ιδιαίτερα χαμηλή τιμή μέσω του ίδιου προγράμματος. Συνολικά δηλαδή μιλούσαμε για 164 οχήματα, αριθμός ιδιαίτερα σημαντικός για τον Ελληνικό Στρατό, ο οποίος αναζητά εδώ και χρόνια σύγχρονα ΤΟΜΑ ώστε να αντικαταστήσει σταδιακά τα απαρχαιωμένα Μ113 και τα BMP-1 που αποσύρονται.

Το Bradley δεν είναι ένα τυχαίο όχημα. Πρόκειται για ένα Τεθωρακισμένο Όχημα Μάχης περίπου 30 τόνων, με πυροβόλο Bushmaster των 25 χιλιοστών, διπλό εκτοξευτή αντιαρματικών πυραύλων TOW, πολυβόλο 7,62 χιλιοστών και δυνατότητα μεταφοράς έξι έως επτά στρατιωτών. Διαθέτει ισχυρή θωράκιση, θερμικές κάμερες, προηγμένα σκοπευτικά και έχει αποδείξει τις δυνατότητές του σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.

Μάλιστα, η εικόνα του Bradley ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου τα οχήματα απέδειξαν ότι μπορούν να επιβιώσουν ακόμη και μετά από ισχυρά πλήγματα, προστατεύοντας το προσωπικό τους. Πολλοί λοιπόν θεώρησαν ότι η Ελλάδα είχε μπροστά της μια μοναδική ευκαιρία να αποκτήσει ένα κορυφαίο ΤΟΜΑ σχεδόν χωρίς κόστος αγοράς.

Όμως, το κρίσιμο σημείο δεν ήταν ποτέ η τιμή αγοράς. Το πραγματικό ερώτημα ήταν σε τι κατάσταση βρίσκονταν τα συγκεκριμένα Bradley.

Ελληνικά τεχνικά κλιμάκια ταξίδεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και πραγματοποίησαν επιθεωρήσεις στα οχήματα που βρίσκονταν σε αποθήκευση. Εκεί διαπιστώθηκε ότι αρκετά από αυτά είχαν παραμείνει επί χρόνια εκτός υπηρεσίας, παρουσίαζαν σημαντικές φθορές, ενώ ορισμένα είχαν χρησιμοποιηθεί ως πηγή ανταλλακτικών, δηλαδή είχαν υποστεί αυτό που οι στρατιωτικοί αποκαλούν cannibalization. Με άλλα λόγια, από αρκετά οχήματα έλειπαν κρίσιμα εξαρτήματα που είχαν αφαιρεθεί για να συντηρηθούν άλλα Bradley του αμερικανικού στρατού.

Εκεί άρχισε να αλλάζει εντελώς η εικόνα της υπόθεσης.

Τελικά Δεν Ήταν Τόσο «Δωρεάν»...

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν ήταν η ηλικία των Bradley. Άλλωστε πολλές χώρες χρησιμοποιούν επιτυχώς παλαιότερα οχήματα μετά από σωστούς εκσυγχρονισμούς.

Το πρόβλημα ήταν το συνολικό οικονομικό πακέτο.

Από τη στιγμή που τα οχήματα θα έφταναν στην Ελλάδα, θα έπρεπε να μεταφερθούν, να επισκευαστούν, να αντικατασταθούν κινητήρες όπου απαιτούνταν, να ανακατασκευαστούν τα συστήματα μετάδοσης, να αλλαχθούν ηλεκτρονικά, να τοποθετηθούν νέα οπτικά, να γίνει πλήρης τεχνικός έλεγχος, πιστοποίηση και στη συνέχεια να δημιουργηθεί ολόκληρη γραμμή υποστήριξης με ανταλλακτικά, εκπαίδευση πληρωμάτων και τεχνικών.

Οι πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν μετά τις επιθεωρήσεις ανέφεραν ότι το κόστος επαναφοράς των Bradley σε πλήρως επιχειρησιακή κατάσταση ήταν πολύ υψηλότερο από αυτό που αρχικά περίμενε η ελληνική πλευρά. Το Γενικό Επιτελείο Στρατού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σχέση κόστους και επιχειρησιακού οφέλους δεν ήταν συμφέρουσα και ενημέρωσε επισήμως τις αμερικανικές αρχές ότι η προσφορά απορρίπτεται ως ασύμφορη.

Σε διάφορα δημοσιεύματα εμφανίστηκαν εκτιμήσεις που έκαναν λόγο ακόμη και για συνολικό κόστος αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, εφόσον αναβαθμίζονταν και τα 164 οχήματα, ενώ υπήρξαν αναφορές που υποστήριζαν ότι το κόστος ανά όχημα θα μπορούσε να φτάσει σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το επίπεδο εκσυγχρονισμού που θα επιλεγόταν. Οι ακριβείς τελικές τιμές δεν ανακοινώθηκαν επίσημα από τις δύο κυβερνήσεις, γεγονός που δείχνει ότι μεγάλο μέρος της διαπραγμάτευσης παρέμεινε εμπιστευτικό.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία.

Όταν ακούμε τη λέξη «δωρεάν», συνήθως θεωρούμε ότι το κόστος είναι μηδενικό. Στα εξοπλιστικά όμως δεν λειτουργεί έτσι το σύστημα. Ένα άρμα, ένα αεροσκάφος ή ένα τεθωρακισμένο μπορεί να παραχωρείται χωρίς αντίτιμο αγοράς, αλλά να απαιτεί τεράστια κονδύλια για να καταστεί αξιόμαχο.

Μάλιστα, στην ίδια χρονική περίοδο η Ελλάδα είχε μπροστά της και άλλες επιλογές για το μέλλον των μηχανοκίνητων μονάδων της. Εξετάστηκαν ευρωπαϊκές προτάσεις όπως το γαλλικό VBCI και το γερμανικό Lynx KF41, ενώ παράλληλα άρχισε να αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον η ιδέα αναβάθμισης μέρους του μεγάλου στόλου των M113, ώστε να βελτιωθούν οι δυνατότητές τους με μικρότερο οικονομικό βάρος.

Από επιχειρησιακής πλευράς, το Bradley παραμένει ένα εξαιρετικά ικανό όχημα. Κανείς δεν αμφισβητεί τις επιδόσεις του. Ωστόσο, όταν ένα κράτος διαθέτει περιορισμένο αμυντικό προϋπολογισμό, δεν εξετάζει μόνο αν ένα οπλικό σύστημα είναι καλό. Εξετάζει αν αξίζει τα χρήματα που θα δαπανηθούν σε σύγκριση με άλλες επενδύσεις.

Για παράδειγμα, τα ίδια κονδύλια θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε πυρομαχικά, drones, αντιαεροπορικά συστήματα, νέα αντιαρματικά όπλα, εκσυγχρονισμό υπαρχόντων οχημάτων ή ακόμη και σε μελλοντική αγορά νεότερων ΤΟΜΑ με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.

Αυτός ήταν πιθανότατα και ο βασικός συλλογισμός του ελληνικού επιτελείου.

Δεν αρκεί ένα οπλικό σύστημα να είναι διάσημο ή να έχει αποδείξει την αξία του στο πεδίο της μάχης. Πρέπει να μπορεί να ενταχθεί οικονομικά και τεχνικά στη δομή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων χωρίς να απορροφήσει δυσανάλογους πόρους.

Τα 5 ακριβότερα οπλικά συστήματα του ελληνικού στρατού

Ήταν η Σωστή Απόφαση;

Το ερώτημα λοιπόν παραμένει.

Έκανε σωστά η Ελλάδα απορρίπτοντας τα Bradley;

Η απάντηση εξαρτάται από την οπτική γωνία.

Αν εξετάσουμε αποκλειστικά τις δυνατότητες του οχήματος, τότε σίγουρα ο Ελληνικός Στρατός θα αποκτούσε ένα από τα καλύτερα μεταχειρισμένα ΤΟΜΑ που υπάρχουν σήμερα.

Αν όμως εξετάσουμε το συνολικό κόστος κύκλου ζωής, την κατάσταση των συγκεκριμένων οχημάτων, τις ανάγκες συντήρησης, τις απαιτήσεις εκπαίδευσης και τον περιορισμένο αμυντικό προϋπολογισμό, τότε η απόφαση του ΓΕΣ αποκτά πολύ διαφορετική λογική.

Η ίδια η τεχνική αξιολόγηση των ελληνικών κλιμακίων ήταν εκείνη που άλλαξε την εικόνα της υπόθεσης. Δεν απορρίφθηκε το Bradley ως σχεδίαση. Απορρίφθηκε η συγκεκριμένη προσφορά για τα συγκεκριμένα οχήματα και με τους συγκεκριμένους οικονομικούς όρους.

Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο συμπέρασμα.

Στα εξοπλιστικά προγράμματα δεν υπάρχουν πραγματικά δωρεάν λύσεις. Υπάρχουν μόνο λύσεις που πρέπει να αξιολογηθούν με βάση το συνολικό κόστος, την επιχειρησιακή αξία και το όφελος που προσφέρουν σε βάθος δεκαετιών.

Το Bradley παραμένει ένα θρυλικό τεθωρακισμένο, όμως στην περίπτωση της Ελλάδας το οικονομικό ισοζύγιο δεν έπεισε τους αρμόδιους ότι άξιζε η επένδυση.

Το αν στο μέλλον οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανέλθουν με διαφορετική πρόταση ή αν η Ελλάδα θα επιλέξει τελικά μια εντελώς νέα πλατφόρμα παραμένει ανοικτό ερώτημα. Το βέβαιο είναι ότι η ανάγκη αντικατάστασης των γερασμένων Μ113 και η ενίσχυση των μηχανοκίνητων μονάδων του Ελληνικού Στρατού εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προτεραιότητες της επόμενης δεκαετίας.