Στις 15 Ιανουαρίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν το πράσινο φως για μια ενδεχόμενη Πώληση Στρατιωτικού Υλικού στο Εξωτερικό (Foreign Military Sale – FMS) προς το Περού, συνολικής αξίας 1,5 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία αφορά τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη μακροχρόνια υποστήριξη ναυτικών και χερσαίων εγκαταστάσεων στη Ναυτική Βάση του Καλάο, σε μια συγκυρία όπου στην ευρύτερη περιοχή αναπτύσσονται λιμενικά έργα με κινεζική στήριξη.
Υποδομές χωρίς οπλικά συστήματα
Η αμερικανική έγκριση περιλαμβάνει υπηρεσίες κατασκευής, μηχανικής και διαχείρισης προγραμμάτων, χωρίς να προβλέπει μεταβιβάσεις οπλικών συστημάτων. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ακτές του Περού στον Ειρηνικό καταγράφουν αυξημένες κινεζικές επενδύσεις σε γειτονικές εμπορικές λιμενικές εγκαταστάσεις. Το Καλάο, ως η κύρια ναυτική βάση της χώρας, βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο της ναυτικής όσο και της εμπορικής δραστηριότητας του Περού.
Το περιεχόμενο του αιτήματος της Λίμα
Το αίτημα που υπέβαλε το Περού επικεντρώνεται στον εξοπλισμό και τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την προμήθεια και τον εκσυγχρονισμό λιμενικών και χερσαίων υποδομών, αποκλείοντας ρητά τον χαρακτηρισμό «Κύριος Αμυντικός Εξοπλισμός». Το εγκεκριμένο πακέτο καλύπτει σχεδιασμό σε όλο τον κύκλο ζωής των έργων, κατασκευές, διαχείριση έργων, μελέτες και υπηρεσίες μηχανικής, τεχνική υποστήριξη, αξιολογήσεις εγκαταστάσεων και υποδομών, επιθεωρήσεις, σχεδιασμό και προγραμματισμό, καθώς και υποστήριξη προμηθειών και συμβάσεων. Παράλληλα, προβλέπεται μηχανική, τεχνική και υλικοτεχνική υποστήριξη από την αμερικανική κυβέρνηση και ιδιώτες αναδόχους. Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος των 1,5 δισ. δολαρίων αντικατοπτρίζει τόσο τα έργα υποδομής όσο και τη μακροχρόνια εποπτεία του προγράμματος.
Η ιστορική και επιχειρησιακή σημασία του Καλάο
Η Ναυτική Βάση του Καλάο αποτελεί τη βασική εγκατάσταση του Πολεμικού Ναυτικού του Περού και βρίσκεται αμέσως βόρεια του κύριου εμπορικού λιμένα, στις κεντρικές ακτές του Ειρηνικού, κοντά στη Λίμα. Δημιουργήθηκε αρχικά τη δεκαετία του 1930 ως αναχώμα και ναυτικό οπλοστάσιο και με την πάροδο των δεκαετιών εξελίχθηκε σε ένα σύνθετο συγκρότημα που υποστηρίζει ελλιμενισμό στόλου, συντήρηση και χερσαίες υποδομές. Στις εγκαταστάσεις της περιλαμβάνονται ναυπηγείο, βάση ναυτικής αεροπορίας και το Ναυτικό Ιατρικό Κέντρο, όπου στεγάζεται η Μονάδα Ναυτικής Ιατρικής Έρευνας Έξι του Αμερικανικού Ναυτικού. Η βάση παραμένει διαχρονικά ο κεντρικός κόμβος των ναυτικών επιχειρήσεων του Περού στον Ειρηνικό.
Ανάγκη εκσυγχρονισμού και λειτουργικοί περιορισμοί
Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη πολυετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, καθώς μεγάλο μέρος των υποδομών χρονολογείται από τη δεκαετία του 1930 και αντιμετωπίζει αυξανόμενους χωρικούς περιορισμούς λόγω της επέκτασης του γειτονικού εμπορικού λιμένα. Ο εκσυγχρονισμός επικεντρώνεται στον επανασχεδιασμό και την ανακατασκευή ναυτικών και χερσαίων εγκαταστάσεων, με στόχο τη βελτίωση της λιμενικής ικανότητας, την αναδιοργάνωση της εσωτερικής κυκλοφορίας και του ελέγχου πρόσβασης, καθώς και τη μείωση της αλληλεπίδρασης πολιτικών και στρατιωτικών δραστηριοτήτων εντός της βάσης.
Γεωστρατηγικός ρόλος στον Ειρηνικό
Η γεωστρατηγική σημασία της βάσης, που ενδεχομένως εξηγεί και τη συγκεκριμένη FMS, συνδέεται άμεσα με τη γεωγραφική της θέση: δίπλα στο σημαντικότερο εμπορικό λιμάνι του Περού και κοντά σε βασικές δια-ειρηνικές θαλάσσιες οδούς που συνδέουν τη Νότια Αμερική με τη Βόρεια Αμερική και την Ασία. Το Καλάο βρίσκεται στο κέντρο της θαλάσσιας κυκλοφορίας, των ναυτικών αναπτύξεων και της υλικοτεχνικής υποστήριξης κατά μήκος ολόκληρης της ακτογραμμής και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της χώρας. Η εγγύτητα με τον εμπορικό λιμένα καθιστά τις ναυτικές δραστηριότητες άμεσα συνδεδεμένες με την πολιτική ναυτιλία και τη διακίνηση φορτίων.
Διττός χαρακτήρας και ζητήματα ασφάλειας
Πέρα από τον ναυτικό του ρόλο, το Καλάο φιλοξενεί και εγκατάσταση κράτησης υψίστης ασφαλείας για άτομα καταδικασμένα για τρομοκρατία και άλλα σοβαρά εγκλήματα. Η λειτουργία αυτή, που προτάθηκε το 1992, έγινε γνωστή για τη φιλοξενία μελών οργανώσεων όπως το Φωτεινό Μονοπάτι και το Επαναστατικό Κίνημα Τούπακ Αμάρου, καθώς και πρώην αξιωματούχων πληροφοριών, μεταξύ των οποίων ο Βλαντιμίρο Μοντεσίνος μετά την έκδοσή του το 2001. Ο διττός χαρακτήρας της βάσης επηρέασε τη χωροταξική και λειτουργική της οργάνωση, καθιστώντας τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ πολιτικών, στρατιωτικών και σωφρονιστικών δραστηριοτήτων διαρκές ζήτημα.
Επιχειρησιακοί στόχοι και μακροπρόθεσμη υλοποίηση
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η αμερικανική υποστήριξη στοχεύει στη βελτίωση των λιμενικών και βάσεων υποδομών, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις τρέχουσες και μελλοντικές ναυτικές και υλικοτεχνικές ανάγκες. Στόχος είναι μια ασφαλέστερη και αποδοτικότερη πλατφόρμα για ναυτικές επιχειρήσεις, με μείωση της πολιτικο-στρατιωτικής αλληλεπίδρασης, χωρίς να μεταβάλλεται η περιφερειακή στρατιωτική ισορροπία. Η υλοποίηση του έργου προβλέπεται να εκτείνεται σε πολλά χρόνια, λόγω της πολυπλοκότητας της ανακατασκευής μιας ενεργής ναυτικής βάσης.
Παράλληλες λιμενικές εξελίξεις και διεθνείς ισορροπίες
Ο εκσυγχρονισμός του Καλάο εξελίσσεται παράλληλα με το αυξημένο ενδιαφέρον για τις λιμενικές υποδομές στις ακτές του Περού, συμπεριλαμβανομένης της ανάδυσης του κινεζικής κατασκευής μεγα-λιμένα Τσανκάι, περίπου 80 χιλιόμετρα βόρεια της Λίμα, με σημαντική επένδυση της COSCO Shipping. Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν το έργο ως συμβολή σε ευρύτερους στόχους εξωτερικής πολιτικής, ενισχύοντας έναν σημαντικό περιφερειακό εταίρο, την ώρα που το Περού συνεχίζει να ισορροπεί τις σχέσεις του μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναβάθμιση της Ναυτικής Βάσης του Καλάο αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες υποδομών που συνδέονται με τη ναυτική και θαλάσσια στρατηγική της χώρας.
