Μέτωπα τόσο με την Ιταλία όσο και την Τυνησία έχει ανοίξει η Λιβύη μετά τη ρηματική διακοίνωσή της στον ΟΗΕ το 2025, με την οποία καθόριζε μονομερώς την ΑΟΖ της στη βάση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου και άλλων αυθαίρετων ερμηνειών των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας και την οποία εχει ήδη απορρίψει η Ελλάδα.

Η λιβυκή ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025, η οποία συνοδευόταν και από χάρτη, είχε προκαλέσει από την πρώτη στιγμή την εντονότατη αντίδραση της Ελλάδας, καθώς αποτύπωνε την προσπάθεια επιβολής του τουρκολιβυκού μνημονίου νοτίως της Κρήτης, με τρόπο που οδηγούσε σε σφετερισμό μεγάλου μέρους της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η έγερση ζητημάτων για την αυθαίρετη και μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης και από δύο ακόμη γειτονικές χώρες, όπως η Ιταλία και η Τυνησία (με την οποία μάλιστα είχε προσφύγει από κοινού στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο εξέδωσε και σχετική απόφαση), είναι ενισχυτική των προσπαθειών της Ελλάδας να προχωρήσει η διαδικασία των συνομιλιών και να οδηγηθεί η διαφορά για την οριοθέτηση στη Χάγη. Ηδη έχουν υπάρξει δύο γύροι συνομιλιών με την κυβέρνηση της Τρίπολης, με επικεφαλής της ελληνικής ομάδας την υφυπουργό Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ενώ το θεμα εχει τεθεί και στον ιδιο τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ηγέτη της Ανατολικής Λιβύης από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στην πρόσφατη επίσκεψή του στη Βεγγάζη.

Η Αθήνα απέναντι στις κινήσεις αυτές της Λιβύης, που είναι αποτέλεσμα της υπογραφής του τουρκολιβυκού μνημονίου, έχει επιβάλει τετελεσμένα επί του πεδίου με τη χάραξη και αδειοδότηση των δύο οικοπέδων νοτίως της Κρήτης στη Chevron, με τρόπο που επικαλύπτεται σημαντικό μέρος της περιοχής που παρουσιάζεται ως λιβυκή ΑΟΖ βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Ενώ και δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης τα δύο άλλα οικόπεδα ακολουθούν τη μέση γραμμή, όπως μονίμως έχει ορίσει η Ελλάδα, ελλείψει συμφωνίας με τη Λιβύη, στη βάση των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας και με πλήρη υπολογισμό των ελληνικών νησιών και νησίδων στην περιοχή.

Το γεγονός ότι η Λιβύη σε όλα τα οικόπεδα τα οποία έχει χαράξει και προσφέρει για έρευνες σε ξένες εταιρείες έχει αποδεχθεί την ελληνική προσέγγιση για τη μέση γραμμή έχει δημιουργήσει πάντως ένα θετικό προηγούμενο για τη χώρα μας.

Ωστόσο, καθώς δεν διαφαίνεται δυνατότητα προσέγγισης ώστε να υπάρξει συμφωνία, η προοπτική σύνταξης συνυποσχετικού για την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελεί προτεραιότητα για την Ελλάδα, καθώς εκ των πραγμάτων θα τεθεί στην κρίση του δικαστηρίου και η νομιμότητα του ίδιου του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η αμφισβήτηση των λιβυκών κινήσεων πλέον όχι μόνο από την Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά και από την Ιταλία και την Τυνησία ενισχύει σημαντικά την ελληνική θέση.
 

Ιταλία

Η Ιταλία, με επιστολή στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, ενημερώνει για τη ρηματική διακοίνωση στην οποία προέβη προς την Τρίπολη, ζητώντας μάλιστα να καταγραφεί στις αρμόδιες εκδόσεις του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και καταρρίπτει τις διεκδικήσεις της Λιβύης, όπως αυτές καταγράφηκαν στη δική της επιστολή στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025.
 

Με τη ρηματική διακοίνωσή της η Ιταλία δηλώνει ότι το «εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Λιβύη στην προαναφερθείσα ρηματική διακοίνωση παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ιταλίας σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, συγκεκριμένα ανατολικά του μεσημβρινού 15°10’ Α και δυτικά του μεσημβρινού 13°50’ Α, όπως αυτοί απεικονίζονται στον χάρτη που συνοδεύει την ανωτέρω ρηματική διακοίνωση».

Η ιταλική ρηματική διακοίνωση επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι μεσημβρινοί «αποτελούν πράγματι τα “καθορισμένα όρια” που όρισε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) με την απόφαση της 3ης Ιουνίου 1985 στην υπόθεση “Υφαλοκρηπίδα Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας/Μάλτας” (παράγραφοι 22 και 79), προκειμένου να οριοθετηθεί η γεωγραφική περιοχή που ανήκει αποκλειστικά στα διάδικα μέρη και πέραν της οποίας, τόσο ανατολικά όσο και δυτικά των εν λόγω μεσημβρινών, υφίστανται διεκδικήσεις τρίτου κράτους (της Ιταλίας)».

Οι Λίβυοι, δηλαδή, αποδέχθηκαν μεν τα παλαιά όρια της ΑΟΖ τους με την Ιταλία, αλλά φρόντισαν και να μετακινήσουν προς Βορρά την οριοθέτηση, καλύπτοντας περιοχές ιταλικών συμφερόντων. Και αυτό γίνεται βεβαίως τόσο με υπολογισμούς και βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου όσο και με το κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης. Η Ιταλία μάλιστα χαιρετίζει τις δεσμεύσεις της Λιβύης για διάλογο με τις γειτονικές χώρες, προκαλώντας άμεσα σε διαπραγματεύσεις.
 

Τυνησία

Η Τυνησία, με δική της ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ στις 19 Απριλίου 2026, απορρίπτει την «οριοθέτηση» την οποία υιοθέτησε η Λιβύη με την επιστολή του 2025, θεωρώντας, εκτός των άλλων, ότι παραβιάζει και την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για την υπόθεση «Υφαλοκρηπίδα Τυνησίας/Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας» (1982).

Μάλιστα, η Τυνησία δηλώνει ότι η οριοθέτηση της Λιβύης σε ό,τι αφορά τις παρακείμενες ακτές (το πλευρικό δηλαδή όριο) είναι παράνομη και υπερβολική.

Πρώτον, η γραμμή οριοθέτησης δεν αντιστοιχεί ούτε στη μεθοδολογία που καθόρισε το Διεθνές Δικαστήριο για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Τυνησίας και Λιβύης με την απόφασή του της 24ης Φεβρουαρίου 1982, ούτε στη συμφωνία εφαρμογής της, η οποία συνήφθη μεταξύ των δύο κρατών στις 8 Αυγούστου 1988.

Η Τυνησία επισημαίνει, επίσης, ότι η γραμμή οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας δεν καλύπτει την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων και ότι το δικαστήριο δεν είχε λάβει εντολή να χαράξει τη γραμμή οριοθέτησης των χωρικών υδάτων μεταξύ Τυνησίας και Λιβύης. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ Τυνησίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων.

Ακόμη, όμως, και για το σημείο που προβάλλει η Λιβύη ως εξωτερικό όριο της γραμμής οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας, η Τυνησία υποστηρίζει τη θέση ότι το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης δεν προσδιόρισε με ακρίβεια το τέρμα της γραμμής οριοθέτησης που εκτείνεται προς βορειοανατολική κατεύθυνση, επισημαίνοντας ότι αυτό θα εξαρτηθεί από την οριοθέτηση που θα συμφωνηθεί και με τρίτα κράτη.

Επίσης, η Τυνησία απορρίπτει τη μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης για τα εξωτερικά όρια της ΑΟΖ της, καθώς και τα όρια της συνορεύουσας ζώνης, όπως αποτυπώθηκαν στην επιστολή της Λιβύης προς τον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2025. Τέλος, η Τυνησία την καλεί σε ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο για την αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών.