Το καθεστώς αυτό, διάρκειας 90 ημερών, επιτρέπει την ανάπτυξη του στρατού για να υποστηρίξει την αστυνομία κι απαγορεύει τους αποκλεισμούς δρόμων στους οποίους είχε προχωρήσει ευρεία συμμαχία συνδικάτων, οργανώσεων αυτοχθόνων και καλλιεργητών κόκας, που εναντιώνονται στην κυβέρνηση.

Η εξέλιξη ακολούθησε την υπογραφή, την Παρασκευή, συμφωνία με τη μεγαλύτερη συνομοσπονδία εργατικών συνδικάτων της χώρας, που ανακοίνωσε κατόπιν πως βάζει τέλος στις πρωτοβουλίες με σκοπό την άσκηση πίεσης.

Άλλες οργανώσεις όμως κατέστησαν σαφές πως θα συνέχιζαν τις κινητοποιήσεις τους.

Λίγη ώρα μετά την υπογραφή ο κ. Πας έκανε γνωστό με διάγγελμά του προς τους πολίτες ότι κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αφού «εξάντλησα όλες τις οδούς διαλόγου, έκλεισα συμφωνίες με αυτούς οι διεκδικήσεις των οποίων ήταν θεμιτές και εξακρίβωσα ποιοι είναι αυτοί που χρησιμοποιούν βία για να αποσταθεροποιήσουν τη Βολιβία».

Στις αρχές Μαΐου, η κεντρική συνομοσπονδία εργατικών συνδικάτων (COB) ανακοίνωσε πως ξεκινά μαζικές κινητοποιήσεις εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, της χειρότερης που έχει ζήσει η χώρα τα τελευταία 40 και πλέον χρόνια.

Αγρότες, εργάτες σε εργοστάσια και μεταλλεία, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στις μεταφορές και άλλοι προοδευτικά εντάχτηκαν στις κινητοποιήσεις, απορρίπτοντας τις μεταρρυθμίσεις που προωθεί ο πρόεδρος της κεντροδεξιάς, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία τον Νοέμβριο, βάζοντας τέλος σε 20 χρόνια σοσιαλιστικών κυβερνήσεων.

Μπλόκα «φαντάσματα»

Στην Ελ Άλτο, κοντά στη διοικητική πρωτεύουσα Λα Πας (δυτικά), οχηματοπομπή της αστυνομίας, συνοδευόμενη από τεθωρακισμένα του στρατού, άνοιγε δρόμους με τη βοήθεια μηχανημάτων έργου.

Ο υπουργός Άμυνας Ερνέστο Χουστινιάνο αναφέρθηκε σε εκκαθάριση «μπλόκων φαντασμάτων», φτιαγμένων από βουναλάκια χώματος και πέτρες. Οι δυνάμεις ασφαλείας δεν συνάντησαν «κανενός τύπου αντίσταση», διαβεβαίωσε.

Κάποιοι κάτοικοι επευφημούσαν τις δυνάμεις επιβολής της τάξης που πέρναγαν. Η Κάρλα Μπουτρόν, 39 ετών, είπε πως αισθάνεται «πολλή ευτυχία, πολλή ηρεμία», εξηγώντας πως δεν έχει μπορέσει να εργαστεί αφότου άρχισαν οι αποκλεισμοί δρόμων.

Αποκλεισμένος για πάνω από πενήντα ημέρες, ο επαγγελματίας οδηγός Έρλανς Ρίτσαρντ Σεγκόβια, 49 χρονών, είπε πως περιμένει να μπορέσει να ξαναφύγει. «Μας είχαν αφήσει στον δρόμο, αναγκαστήκαμε να περιμένουμε. Τώρα βλέπουμε ότι η κυκλοφορία αρχίζει να εξομαλύνεται».

Άλλοι κάτοικοι όμως δεν έκρυβαν την οργή τους. «Θέλω να παραιτηθεί μια και καλή, ο Ροδρίγο (Πας) να σηκωθεί να φύγει. Δεν θα μείνουμε σιωπηλοί (...) θα κατέβουμε στον δρόμο», έλεγε η Εουχένια Φλόρες, μέλος της φυλής αυτοχθόνων Αϊμάρα, 40 χρονιών, με δάκρυα στα μάτια καθώς έβλεπε να διαλύεται μπλόκο.

Αν και η κατάσταση έκτακτης ανάγκης τίθεται σε ισχύ άμεσα, τύποις ο πρόεδρος πρέπει να ενημερώσει το κοινοβούλιο εντός 24 ωρών και το Κογκρέσο πρέπει να εγκρίνει ή να απορρίψει το μέτρο εντός 72 ωρών. Δεν πιστεύεται πάντως ότι επίκειται ακύρωση, καθώς κόμματα της δεξιάς πλειοψηφούν πλέον στη βολιβιανή εθνική αντιπροσωπεία, έπειτα από τη διάσπαση και την εκλογική συντριβή του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS) πέρυσι.

Ο Ροδρίγο Πας, επιδιώκει η Βολιβία να ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ και υποστηρίχθηκε χθες από την Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ «υποστηρίζουν σθεναρά» την απόφασή του, τόνισε αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Ωστόσο ορισμένοι αναλυτές και πολιτικοί της αντιπολίτευσης προειδοποιούν πως η κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα μπορούσε να κλιμακώσει τις εντάσεις και να επιδεινώσουν την αναταραχή αν δεν αντιμετωπιστούν τα αιτήματα των συμμετεχόντων στις κινητοποιήσεις.

Στην κρίση στη Βολιβία είχαν χάσει τη ζωή τους ως χθες 14 άνθρωποι, σύμφωνα με αριθμούς του συνηγόρου του πολίτη, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων που δεν κατέστη δυνατό να μεταφερθούν σε νοσοκομεία εξαιτίας των μπλόκων.

Ο στρατός και η αστυνομία αναπτύχθηκαν και στην Κοτσαμπάμπα (κεντρικά), διαπίστωσε το Γαλλικό Πρακτορείο.

Οι αποκλεισμοί δρόμων προκάλεσαν ελλείψεις τροφίμων, φαρμάκων και καυσίμων, κυρίως στη Λα Πας, την έδρα της κυβέρνησης. Ο αριθμός τους ανερχόταν σε 34 χθες βράδυ, ενώ ξεπερνούσαν τα 100 στο απόγειο της κρίσης.

Δεν εντάσσονται όλοι οι τομείς στη συμφωνία που υπέγραψε η COB, κάτι που ισχύει ιδίως για τους αγρότες και τους καλλιεργητές κόκας στην Τσαπάρε, πολιτικό οχυρό του πρώην προέδρου Έβο Μοράλες (2006-2019), στο κεντρικό τμήμα της χώρας.

«Οι αυτόχθονες αδελφοί αισθάνονται προδομένοι» από την COB, είπε στο τηλεοπτικό δίκτυο Unitel ο ηγέτης ενός από τους κυριότερους φορείς εκπροσώπησης των αγροτών, ο Αντόνιο Μάλκου.

Ο πρώην πρόεδρος Μοράλες στο στόχαστρο

Ο πρόεδρος Πας προειδοποίησε πως όσοι συνεχίσουν τους αποκλεισμούς δρόμων ή χρησιμοποιούν βία θα αντιμετωπίσουν «όλη την αυστηρότητα του νόμου».

Αξιοσημείωτα, δικαιολόγησε την κήρυξη της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης επικαλούμενος «απόπειρα πραξικοπήματος» που απέδωσε στη «ναρκωτρομοκρατία».

Η κυβέρνηση κατηγορεί τον πρώην πρόεδρο Μοράλες, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης για υπόθεση φερόμενης εμπορίας ανήλικης --κατηγορία που αρνείται-- και βρίσκεται στην Τσαπάρε, φρουρούμενος από αυτόχθονες υποστηρικτές του, πως υποκινεί τις μαζικές κινητοποιήσεις.

Ο πρώτος αυτόχθονας που εξελέγη ποτέ πρόεδρος, άλλοτε κοκαλέρο --καλλιεργητής κόκας-- κι ο ίδιος, ζει στην Τσαπάρε τα τελευταία δυο και πλέον χρόνια.

Ερωτηθείς για ενδεχόμενη επιχείρηση των δυνάμεων ασφαλείας στην Τσαπάρε, ο υπουργός Εσωτερικών Μάρκο Αντόνιο Οβιέδο στο τηλεοπτικό δίκτυο Unitel πως «αν πρέπει να μπούμε, θα μπούμε». Στην περίπτωση του πρώην προέδρου Μοράλες, θα εφαρμοστεί «ο νόμος», όπως και έναντι των «ναρκωτρομοκρατών», πρόσθεσε.