Η τυπική επίσκεψη σε δικαστήριο ενός διαζευγμένου πλέον αντρόγυνου στην Πολωνία αποκάλυψε ότι πολλές χιλιάδες Πολωνοί που έχουν πάρει διαζύγιο τα τελευταία χρόνια πιθανόν να είναι, για τις κρατικές υπηρεσίες, ακόμη παντρεμένοι.

Η σύγχυση, όπως , είναι ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα της μακροχρόνιας διαμάχης στην Πολωνία για τη Δικαιοσύνη, καθώς η κεντρώα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ προσπαθεί να αναιρέσει τις μεταρρυθμίσεις που εισήγαγαν οι εθνικιστές προκάτοχοί της.

Το πρόβλημα ήρθε στην επιφάνεια τον Ιανουάριο όταν ένα πρώην αντρόγυνο που πήγε στο δικαστήριο για να ολοκληρώσει τις τυπικές διαδικασίες για το μοίρασμα των περιουσιακών τους στοιχείων έμαθε ότι για το κράτος εξακολουθούσαν να είναι ζευγάρι.

Ο δικαστής αποφάνθηκε ότι η αρχική απόφαση για το διαζύγιο ήταν νομικά ανύπαρκτη, επειδή είχε υπογραφεί από έναν από τους «νέους δικαστές» που διορίστηκαν από τον προηγούμενο υπουργό Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το Εθνικό Συμβούλιο Δικαιοσύνης (KRS), το όργανο που ορίζει τους δικαστές. Το 2017, η κυβέρνηση του Ζιόμπρο και του κόμματος του Νόμου και της Δικαιοσύνης αναθεώρησε τους κανόνες, έτσι ώστε το Κοινοβούλιο, και όχι οι δικαστές, να επιλέγει τα περισσότερα από τα μέλη του.

Τα δικαστήρια της ΕΕ αποφάνθηκαν ότι η μεταρρύθμιση του Ζιόμπρο είχε υπονομεύσει τη δικαστική ανεξαρτησία. Μέχρι τότε, εκατοντάδες δικαστές είχαν ήδη διοριστεί ή προαχθεί στο πλαίσιο του νέου συστήματος, μεταξύ των οποίων και όσοι χειρίζονται καθημερινές υποθέσεις όπως τα διαζύγια.

Στα χέρια της κυβέρνησης του Τουσκ έπεσε, λοιπόν, το λεπτό έργο να διαλύσει το σύστημα που είχε εγκαταστήσει η προηγούμενη κυβέρνηση χωρίς να υπονομεύσει τη νομική βεβαιότητα.

Το Politico αναφέρει ότι δεν είναι σαφές πόσες παρόμοιες αποφάσεις υπάρχουν σε ολόκληρη την Πολωνία. Σίγουρα θα είναι πολλές χιλιάδες, αν αναλογιστούμε ότι κάθε χρόνο βγαίνουν περίπου 57.000 διαζύγια. Και φυσικά είναι όλες οι άλλες υποθέσεις που έχουν κρίνει οι «νέοι δικαστές».

Όσο και αν κάποιοι νομικοί βλέπουν την υπόθεση του ζευγαριού σαν εξαίρεση, άλλοι προειδοποιούν ότι ακόμη και μεμονωμένες αποφάσεις μπορούν να έχουν ευρύτερες συνέπειες. «Ένα σύστημα που αρχίζει να αμφισβητεί μαζικά τις δικές του αποφάσεις παύει να είναι σύστημα», εξηγούν και λένε ότι «κανένας δεν θέλει να είναι αυτός που θα πει σε χιλιάδες ανθρώπους ότι τα διαζύγια, οι κληρονομιές ή οι αποφάσεις τους δεν υπάρχουν».

Η κυβέρνηση του Τουσκ προσπαθεί να πάρει μέτρα για να περιορίσει τις επιπτώσεις από τις αποφάσεις των «νέων δικαστών». Μεταξύ άλλων μια πρόταση που βρίσκεται σε διαδικασία ψήφισης από το Κοινοβούλιο θα επιτρέπει στα άτεκνα ζευγάρια να χωρίζουν στα ληξιαρχεία, παρακάμπτοντας τα δικαστήρια, πρόταση που πάντως έχει εξοργίσει την αντιπολίτευση.

Ο δε Ζιόμπρο, από τη Βουδαπέστη όπου έχει λάβει πολιτικό άσυλο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση ήταν πρόθυμη να εξαπολύσει «πραγματικό χάος και αναρχία» για να υπονομεύσει τις μεταρρυθμίσεις του, ακόμη και αν αυτό σήμαινε την καταστροφή της ζωής των απλών ανθρώπων.